tivoli0062Ok 32 km. na wschód od Rzymu znajduje się starożytny Tibur, znany od wieków kurort wakacyjny czyli dzisiejsze Tivoli. Najstarsze ślady osiedlenia datuje się na XIII w.p.n.e. W roku 338 p.n.e.miasto zostało zdobyte przez Republikę Rzymską, a w roku 90 p.n.e. mieszkańcy Tibur uzyskali prawa do obywatelstwa rzymskiego. Dobrze urodzeni Rzymianie zaczęli przybywać tutaj, kuszeni łagodniejszym klimatem Wzgórz Sabińskich, by budować sobie wille. Poeci i książęta , cesarze i wodzowie barbarzyńscy wznosili tu swoje letnie domy. Prastare sabińskie miasto Tibur stało się ze względu na swoje korzystne położenie w bliskości miasta i walory krajobrazu miejscem wilegiatury osobistości rzymskich. To właśnie tu rzeka Aniene przełamuje się przez wzgórza, spadając wspaniałymi kaskadami w dół w północnej części miasta, z zachodniej zaś strony rozciąga się piękny widok na Rzymską Kampanię i położony w dali Rzym. I choć coraz więcej budynków widzi się wzdłuż coraz gęstszej sieci dróg, autostrad i linii kolejowych. Małe zakłady przemysłowe, stacje obsługi, bary i motele zasłaniają coraz starsze akwedukty, cysterny i grobowce gdy znajdziemy się w ogrodach Tivoli, oczom naszym odsłoni się widok sprzed stuleci, i być może dostrzeżemy rozciągającą się wokół miasta Kampanię, która ruinami swoich akweduktów i zamków inspirowała malarzy XVII i XVIII wieku. Choć współczesne Tivoli straciło wiele ze swego czaru pod naporem powojennego boomu budowlanego, to zabytkowe centrum wciąż zachowało atmosferę średniowiecznego, górskiego miasteczka.

Villa Hadriana

Choć przez całą swoją historię Tivoli było ulubionym miejscem odpoczynku rzymian, to jego stivoli0107ławę umocniła wpisana w 1999 r. na listę światowego dziedzictwa narodowego UNESCO, największa i najbardziej wyrafinowana Willa Hadriana zbudowana na polecenie cesarza Hadriana. Ta wspaniała cesarska posiadłość imponuje pomysłowością projektu. Była to najrozleglejsza zabudowa pałacowa okresu starożytności. W tej obszernej rezydencji intelektualiści i przyjaciele rozkoszowali się kontemplacyjnym życiem. Cesarz Hadrian rządził w latach 117-138 i podjął się budowy tego „pałacu przyjemności” zaraz po objęciu władzy a ukończył w roku 133, mimo iż był pogrążony w smutku po śmierci żony i młodego kochanka Antinousa. Rok 125 był momentem przełomowym dla prowadzonych prac budowlanych. Cesarz powrócił właśnie z objazdu Imperium. Wrażenia z podróży zainspirowały go do pobudowania na terenie Willi obiektów naśladujących budowle widziane w Grecji i Egipcie. Hadrian chciał widzieć w pałacu miniaturę miejsc i budowli które spotkał podczas podróży. A że podróżował dużo, zgromadzić chciał w miejscu swego wypoczynku rzeczy piękne z całego znanego mu świata – stworzyć tu muzeum architektury i sztuki, którą znał i rozumiał. Na terenie willi są termy i świątynie, pałac i biblioteki, baseny i różnego rodzaju portyki w wielu stylach. Hadrian jest znany z innych architektonicznych osiągnięć, takich jak Panteon i Castel Sant’Angelo w Rzymie, ale willa jest jego mistrzowskim arcydziełem. Sam wznosił wiele pomników architektury i sam projektował swoją siedzibę. Usytuowanie willi w dolinie wyzbytej jakichkolwiek cech obronności mówi o błogosławionym pax romana, panującym za czasów mądrego cesarza. Nie chronią jej żadne mury ani setki pretorianów. Plan zabudowy rozwija się swobodnie wśród zieleni doliny niczym namalowany przez niesfornego malarza. Ogromna posiadłość (121 ha) zaprojektowana została jako pomnik ludzkich możliwości i jako miejsce rozważań. Poniżej poziomu terenu znajduje się sieć tuneli łączących poszczególne obiekty, niektórych tak szerokich, że mogących pomieścić wóz z koniem. Służyły one służbie i niewolnikom pracującym w Willi do przemieszczania się, pozostając jednocześnie niewidocznymi dla przebywających gości.

Czternasty z kolei cesarz nie zdążył się nacieszyć swoim dziełem. Już Konstantyn Wielki ogołocił je z rzeźb, by przystroić nimi nową stolicę. Dzieła zniszczenia dopełnili Goci i mieszkańcy Tivoli wypalając z marmurów wapno do budowy swoich domów.  Papież Pius II odwiedził ruiny Willi i opisał je – od tej pory miejsce to stało się sławne. Uratowane w czasie wykopalisk archeologicznych w XVIII w. rzeźby i ornamenty zapełniły Muzeum Watykańskie i Kapitolińskie. W 1870 r. teren wykupiło państwo. od tego czasu rozpoczęto prace restauratorskie, prowadzono też w dalszym ciągu prace wykopaliskowe.

Willa składa się z licznych budowli połączonych dziedzińcami i portykami a całość otoczona jest niezwykłymi ogrodami z fontannami.

W jednej z nich zamontowany jest mechanizm, który napędzany wodą uruchamia muzykę rozbrzmiewającą popołudniami w ogrodzie. Nadal nie wiadomo jak działa mechanizm.

Villa d’Este

Ponad 1000 lat po Hadrianie pewien renesansowy dostojnik kościelny, postanowił uczynić swoje życie w Tivoli bardziej znośnym, przekształcając rozwalający się klasztor benedyktynów w elegancką willę – Villa d’Este. Otoczył ją jedną z najbardziej fascynujących na świecie zespołów parkowo-wodnych. Ten obiekt również wpisano na listę UNESCO jako 31 obiekt we Włoszech. Wszystko to, prawdopodobnie nie miałoby miejsca, gdyby kardynał Ippolito II, syn Lukrecji Borgii został papieżem. Gdy konklawe nie poszło po jego myśli, ok. roku 1555, ten przedstawiciel bogatej rodziny d’Este z Ferrery zgodził się objąć rządy w Tivoli i postanowił wykorzystać ten fakt jak najlepiej. Ponieważ pieniądze nie stanowiły problemu, kardynał postanowił zatrudnić najlepszych architektów, by stary klasztor przekształcili w bogaty pałac Villę d’Este. Po wywłaszczeniu właścicieli wielu drobnych posiadłości, upiększył willę wspaniałym, obszernym tarasowym parkiem z wyrafinowanym zespołem odosobnionych grot, klasycznych posągów i fontann.

tivoli0052Po śmierci kardynała willa początkowo była upiększana przez jego następców coraz wspanialszymi fontannami i założeniami parkowymi, które wywierały olbrzymie wrażenie na malarzach okresu romantyczno-impresjonistycznego. Z czasem jednak, popadała w zaniedbanie, by wreszcie w latach 20. XX w. odnowiono ją i udostępniono publiczności.

Informacja turystyczna

Largo Garibaldi, tel.: 00774 334 522.

Otwarte: pon.-sob. 9.00-13.00 oraz wt., śr., pt. i sob. latem 14.30-17.30. Niedziele zamknięte.

544 KOMENTARZE

Comments are closed.